Dowóz dzieci do placówek a zamówienia publiczne. Autokary, bus i szacowanie wartości zamówienia
Dowóz dzieci do szkół i przedszkoli to jeden z tych obszarów, w których prawo oświatowe spotyka się z prawem zamówień publicznych. Na pierwszy rzut oka sprawa może wydawać się prosta: gmina zamawia przewóz dzieci autokarami, a osobno przewóz dzieci i uczniów z niepełnosprawnościami busem dostosowanym do ich potrzeb.
W praktyce zamówieniowej taka prosta kwalifikacja może być jednak zbyt szybka. Różny pojazd nie przesądza jeszcze o tym, że mamy dwa odrębne zamówienia. Może natomiast uzasadniać podział jednego zamówienia na części.
To rozróżnienie ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego szacowania wartości zamówienia, wyboru procedury i oceny ryzyka nieuprawnionego podziału zamówienia.
Dowóz dzieci jako zadanie gminy
Punktem wyjścia jest art. 39 ustawy — Prawo oświatowe. Aktualny tekst jednolity tej ustawy został ogłoszony w Dz.U. 2025 poz. 1043.
Przepis ten pokazuje, że dowóz dzieci do szkoły nie jest zwykłą usługą transportową kupowaną okazjonalnie. Jeżeli zachodzą okoliczności wskazane w art. 39 Prawa oświatowego, gmina ma obowiązek zorganizować bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu albo zapewnić zwrot kosztów przejazdu.
Ten sam przepis reguluje także obowiązek dowozu dzieci i uczniów z niepełnosprawnościami. Oznacza to, że zarówno dowóz dzieci do szkół, jak i dowóz dzieci oraz uczniów z niepełnosprawnościami należy traktować jako element zadań gminy, a nie jako przypadkowe, oderwane od siebie zakupy transportowe.
To jednak nie kończy analizy zamówieniowej. W Pzp trzeba nadal ustalić, czy konkretne przewozy są odrębnymi zamówieniami, czy częściami jednego zamówienia na dowóz dzieci.
Przykład: dwa autokary i bus dla dzieci z niepełnosprawnościami
Przyjmijmy przykład szkoleniowy.
Gmina zamawia dowóz dzieci do szkół dwoma autokarami. Wartość tego przewozu przekracza 170 000 zł, więc zamawiający stosuje przepisy Pzp. Od 1 stycznia 2026 r. próg stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych został podwyższony do 170 000 zł.
Jednocześnie gmina zamawia dowóz dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami busem dostosowanym do ich potrzeb. Wartość tej części jest niższa niż 170 000 zł.
Pojawia się pytanie: czy przewóz busem można potraktować jako osobne zamówienie poza Pzp, czy trzeba doliczyć jego wartość do wartości całego dowozu?
Odpowiedź wymaga analizy, a nie automatycznego przyjęcia, że skoro bus ma wartość poniżej progu, to można go zamówić odrębnie.
Łączna wartość i zamówienie w częściach
W takim przypadku należy iść w kierunku analizy łącznego szacowania. Jeżeli dowóz autokarami i dowóz busem tworzą części jednego zamówienia na dowóz dzieci, wartość zamówienia należy ustalić łącznie. Dopiero później zamawiający decyduje, czy zamówienie podzielić na części.
W praktyce może to wyglądać następująco:
część pierwsza — dowóz dzieci i młodzieży autokarami,
część druga — dowóz dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami busem dostosowanym do ich potrzeb.
Takie rozwiązanie pozwala uwzględnić różnice techniczne i organizacyjne, ale nie prowadzi do sztucznego rozdzielenia wartości zamówienia.
Dlaczego nie należy automatycznie szacować tych usług odrębnie?
W analizowanym przykładzie kluczowe są cztery elementy.
Po pierwsze, obie usługi mają takie samo przeznaczenie. Służą dowozowi dzieci i młodzieży do szkół albo innych miejsc, do których dowóz zapewnia gmina. Jest to ten sam cel organizacyjny: zapewnienie przewozu dzieci w ramach obowiązków gminy.
Po drugie, przedmiotem obu usług jest przewóz osób pojazdami samochodowymi. W jednym przypadku przewóz odbywa się autokarami, w drugim busem dostosowanym do potrzeb dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami. Nadal jednak mówimy o usługach przewozu osób pojazdami samochodowymi.
Po trzecie, zamówienia są nabywane w tym samym czasie. Gmina planuje dowóz ogólny i dowóz dzieci z niepełnosprawnościami w tej samej perspektywie czasowej. Nie jest to sytuacja, w której druga potrzeba pojawia się nagle po zakończeniu wcześniejszej procedury.
Po czwarte, istnieje możliwość wykonania tych usług przez rynek wykonawców transportowych. Nie chodzi o to, aby każdy wykonawca na rynku posiadał jednocześnie autokary i busy dostosowane do szczególnych potrzeb. Istotne jest to, czy istnieje rynek wykonawców zdolnych obsłużyć całość albo poszczególne części zamówienia.
Jeżeli rynek jest zróżnicowany, odpowiedzią nie musi być odrębne szacowanie. Odpowiedzią może być właśnie podział zamówienia na części.
Różny pojazd może uzasadniać część, ale nie zawsze odrębne zamówienie
To najważniejszy wniosek praktyczny.
Różny pojazd może uzasadniać podział zamówienia na części. Dla autokarów można określić inne wymagania techniczne, liczbę miejsc, trasy i rozkład jazdy. Dla busa można opisać wymagania dotyczące dostosowania pojazdu, bezpieczeństwa, opieki i sposobu realizacji przewozu.
W poszczególnych częściach można również określić odrębne warunki udziału w postępowaniu, na przykład dotyczące potencjału technicznego. Można też przewidzieć różne kryteria oceny ofert, jeżeli są uzasadnione przedmiotem danej części. Każda część może zostać odrębnie oceniona i zakończyć się osobną umową.
Nie zmienia to jednak podstawowej zasady: jeżeli są to części jednego zamówienia, procedurę dobiera się według łącznej wartości zamówienia.
Ryzyko przy kontroli
Przy kontroli problemem nie będzie sam fakt, że gmina organizowała przewóz autokarami i przewóz busem. Problemem może być brak analizy, dlaczego wartość przewozu busem nie została doliczona do wartości całego dowozu.
Jeżeli zamawiający przyjmie odrębne szacowanie wyłącznie dlatego, że jedna część ma niższą wartość, a przewóz odbywa się innym pojazdem, takie działanie może zostać zakwestionowane jako ryzyko obejścia właściwej procedury.
Dlatego przed wszczęciem postępowania warto przygotować krótką notatkę z analizy.
Test P-C-W w notatce z szacowania
W dokumentach warto zostawić ślad analizy. Nie musi to być rozbudowana opinia prawna. Ważne, aby po kilku miesiącach można było odtworzyć tok rozumowania zamawiającego.
Pomocny jest test P-C-W:
P — przeznaczenie i przedmiot
Czy obie usługi mają to samo przeznaczenie? Czy przedmiotem obu jest przewóz osób pojazdami samochodowymi?
C — czas
Czy przewozy są nabywane w tym samym czasie? Czy są elementem jednego planu dowozu?
W — wykonawca
Czy przewozy mogą być wykonane przez rynek firm transportowych? Czy zróżnicowany rynek wykonawców uzasadnia raczej podział na części niż odrębne szacowanie?
Na końcu notatki należy wskazać decyzję: czy zamawiający szacuje wartość łącznie i dzieli zamówienie na części, czy uzasadnia odrębne szacowanie.
Najważniejsze jest to, aby dokumentacja pokazywała, że zamawiający nie działał automatycznie.
Praktyczny wniosek
Przy dowozie dzieci do placówek nie należy zaczynać od pytania, czy przewóz odbywa się autokarem czy busem. Najpierw trzeba ustalić, czy mamy jedno zamówienie na dowóz dzieci, które można podzielić na części.
Jeżeli oba przewozy mają ten sam cel, podobny przedmiot, są planowane w tym samym czasie i mogą być obsłużone przez rynek usług transportowych, zamawiający powinien rozważyć łączne szacowanie wartości zamówienia.
Dopiero potem można zdecydować o podziale na części, odrębnych wymaganiach, osobnych rozstrzygnięciach i osobnych umowach.
Różny pojazd może uzasadniać podział na części, ale sam nie uzasadnia odrębnego szacowania.
Materiał do pobrania
Do tego tematu przygotowana została checklista: link
„Dowóz dzieci do placówek — jak ustalić części zamówienia, wartość i dokumenty”.
Jeżeli w Twojej jednostce dowóz dzieci jest dzielony na kilka mniejszych zamówień, warto sprawdzić checklistę przed kolejnym postępowaniem. Może być dobrym punktem wyjścia do uporządkowania szacowania, podziału na części i dokumentowania decyzji zamawiającego.
